Unit - 1 Scientific Learning

 scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

१. वैज्ञानिक सिकाइ 

(Scientific Learning)

 

 

1. दिइएका प्रश्नको सही विकल्प छान्नुहोस् : 

 

क) कुनै वस्तु, घटना वा प्रक्रियालाई ध्यानपूर्वक ज्ञानेन्द्रियबाट अनुभव गर्ने प्रक्रियालाई के भनिन्छ ? 

 

(अ) परीक्षण 

(इ) जिज्ञासा 

(आ) परिकल्पना 

(ई) अवलोकन

 Answer 👉 (ई) अवलोकन

 

ख) कुनै क्षेत्रका किसानले रासायनिक वा प्राङगारिक मलमध्ये कुन वढी प्रयोग गर्छन् भनी अध्ययन गर्नुपरेमा तलका मध्ये कुन अध्ययन विधि उपयुक्त हुन्छ ? 

(अ) अवलोकन ( observation)

(आ) परीक्षण (test)

(इ) अनुसन्धान (Research)

(ई) सर्वेक्षण (Survey)

 Answer 👉 (आ) परीक्षण (test)

 

(ग) प्रयोगशालामा जाँदा तलका मध्ये साथीले कुन काम गर्दा तपाईं रोक्नुहुन्छ ?

 

(अ) प्रयोगशालाको रसायन चारन वा सुँध्न खोजेमा 

(आ) ब्याबकोट लगाएर प्रयोगशाला गएमा

(इ) बिकरमा पानी तताएमा

(ई) टेस्ट्ट्युव तताउँदा होल्डर प्रयोग गरेमा 

  Answer 👉 (अ) प्रयोगशालाको रसायन चारन वा सुँध्न खोजेमा 

 

(घ) धुँवा आउने रसायनको रासायनिक प्रतिक्रिया गर्दा के गर्नुपर्छ ? 

 

(अ) हात पर राखेर गर्नुपर्छ । 

(आ) टेबुलमा राखेर गर्नुपर्छ ।

(इ) स्यान्डमा राखेर गर्नुपर्छ । 

(ई) हुड (hood) मा लगेर गर्नुपर्छ ।

 Answer 👉  (इ) स्यान्डमा राखेर गर्नुपर्छ । 

 

(ङ) वैज्ञानिक अध्ययन गर्दा सबैभन्दा पहिले के गरिन्छ ? 

 

(अ) अनुसन्धान ( Research)

(आ) अवलोकन (Observation)

(इ) परीक्षण (Test)

(ई) प्रयोग (Experiment)

 Answer 👉 (आ) अवलोकन (Observation)

 

2. फरक छुटयाउनुहोस् : 

 

क) अवलोकन र परीक्षण 

ख) अनुसन्धान र सर्वेक्षण 

 

 

क) अवलोकन र परीक्षण 

 

अवलोकन

 

• कुनै वस्तु, घटना वा प्रक्रियालाई ध्यानपूर्वक ज्ञानेन्द्रियहरुको प्रयोग गरी अनुभव गर्ने प्रक्रियालाई अवलोकन भनिन्छ | 
• अवलोकन वैज्ञानिक सिकाइ प्रक्रियाको पहिलो चरण हो । जस्तै: फन्जाइको अवलोकन आदि ।

 

 

परीक्षण

 

• हामीले गरेको अनुमान ठिक छ वा छैन भनेर एउटा निश्चित वैज्ञानिक प्रक्रिया अपनाएर प्रयोगशाला वा प्रयोगशालाबाहिर जाँच्नुलाई परीक्षण भनिन्छ । 
• परीक्षण वैज्ञानिक सिकाइ प्रक्रियाको तेस्रो चरण हो । जस्तै: अम्ल, क्षार र लवणको परीक्षण आदि I

 

ख) अनुसन्धान र सर्वेक्षण (Research and survey)

 

अनुसन्धान (Research)

 

कुनै प्रश्न वा जिज्ञासाको Answer 👉 खोज्नका लागि गरिने गहन अध्ययन नै अनुसन्धान हो ।

 

अनुसन्धान गर्दा गर्नुपर्ने पहिलो चरण उद्देश्य निर्धारण हो ।

 

सर्वेक्षण (survey)

 

कुनै विषयवस्तु वा समस्यासँग सम्बन्धित क्षेत्रमा प्रत्यक्ष गएर तथ्यांक संकलन गरी निष्कर्षमा पुग्ने कार्य नै सर्वेक्षण हो ।  

 

सर्वेक्षण गर्दा गर्नुपर्ने पहिलो चरण उद्देश्य छनोट हो । 

 

 

3. कारण लेख्नुहोस: 

 

क) प्रयोगात्मक कार्य गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ ।

Answer 👉  प्रयोगात्मक कार्य गर्दा चरण ख्याल गर्नुपर्छ किनकि यी गतिविधिहरूले हाम्रो सुरक्षा र तपाईंको वरपरका मानिसहरूको सुरक्षालाई असर गर्न सक्छ । यी कामहरूमा वैज्ञानिक उपकरण, रासायनिक पदार्थ र अन्य खतरनाक तत्वहरू प्रयोग गरिन्छ। यी राम्रोसँग प्रयोग नगरेमा हामीहरूको ज्यान समेत जान सक्छ त्यसैले प्रयोगात्मक कार्य गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ । 

 

 

ख) प्रयोग तथा सर्वेक्षण गरिसकेपछि प्रतिवेदन तयार गरिन्छ ।

 

Answer 👉  प्रयोग तथा सर्वेक्षणहरूले विभिन्न विषयहरूको अध्ययन गर्न र त्यसका बारेमा नयाँ जानकारीहरू संग्रह गर्न मद्दत गर्छन्। यो जानकारी संग्रहले सरकार, अध्ययन संस्थाहरू, उत्पादक तथा सेवा प्रदायक संस्थाहरू, समाज तथा संगठनहरू जस्ता सबै अधिकारी तथा निजी संस्थाहरूलाई नयाँ नयाँ जानकारीहरू प्रदान गर्न मद्दत गर्छन्। त्यसैले भयो तथा सर्वेक्षण गरिसकेपछि प्रतिवेदन तयार गरिन्छ | 

 

 

ग) अवलोकन सिकाइका लागि पहिलो चरण हो । 

 

Answer 👉 ः अवलोकन सिकाइका लागि पहिलो चरण हो किनभने यसले हामीलाई अध्ययन गर्नुपर्ने विषयको सामान्य सारांश दिन्छ । यसले हामीलाई विषयको सार, मुख्य बुँदा र सन्दर्भ बुझ्न मद्दत गर्छ । तसर्थ, हामीले पूर्ण रूपमा अध्ययन गर्न लागेका अध्ययनलाई बुझ्नु अघि, हामी यसको महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू अवलोकन गरेर बुझ्न सक्छौं । त्यसैले अवलोकन सिकाइको पहिलो चरण हो ।

 

 

4. तलका प्रश्नको Answer 👉 लेख्नुहोस् : 

 

क) अवलोकन भनेको के हो ? 

 

Answer 👉 ः कुनै वस्तु, घटना वा प्रक्रियालाई ध्यानपूर्वक ज्ञानेन्द्रियहरुको प्रयोग गरी अनुभव गर्ने प्रक्रियालाई अवलोकन भनिन्छ । 

 

 

ख) वैज्ञानिक कार्यमा अवलोकनको के महत्व छ ? 

 

Answer 👉 : वैज्ञानिक कार्यमा अवलोकन गर्नु वैज्ञानिक अनुसन्धानमा उन्नति गर्न अत्यन्त महत्वपूर्ण छ । यसले नै सबै वैज्ञानिक अनुसन्धानहरूमा सक्षम रहने छन् जुन उनीहरूलाई नयाँ ज्ञान र विज्ञानको तरलतासँग जोड्छ। अवलोकनले वैज्ञानिक अनुसन्धान विधि र तकनीकलाई पुनः पुष्टि गर्दछ, नयाँ अध्ययनको निर्देशन र संचालन गर्दछ र नयाँ विज्ञानीहरूलाई आदर्श वैज्ञानिक अनुसन्धानका बारेमा सिकाउँदछ। त्यसैले वैज्ञानिक कार्यमा अवलोकनको ठूलो महत्व छ ।

 

 

ग) अवलोकनबाट प्राप्त जानकारी नपाएको अवस्थामा वैज्ञानिक कार्यमा के गरिन्छ ?

Answer 👉 : जब अवलोकनबाट जानकारी फेला पार्न सकिँदैन, अब हामीहरुले विभिन्न स्रोतहरू प्रयोग गर्न सक्छौं जस्तै गुगल खोजी, अन्य वैज्ञानिक वा अनुसन्धानकर्ताहरू, पुस्तकालयहरू आदि। हामीले अन्य विज्ञान क्षेत्रहरूसँग सम्बन्धित जानकारी पनि प्रदान गर्न सक्छौं । जुन त्यो विषयसँग सम्बन्धित हुन सक्छ I 

 

 

घ) परीक्षण गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु के के हुन् ? 

Answer 👉 : परीक्षण गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु निम्न छन् ।

 

• शिक्षकको उपस्थितिमा मात्र परीक्षण गर्नुपर्छ ।
• परीक्षण गर्दा पन्जा चश्मा लगाएर गर्नुपर्छ ।
• कुनै पनि दुर्घटना भएमा शिक्षकलाई खबर गरिहाल्नुपर्छ ।
• परीक्षण गर्दा झ्याल ढोका खुला गर्नुपर्छ ।
• परीक्षण गर्दा रसायन चाख्नु हँदैन ।

 

ङ) प्रयोगशालामा काम गर्दा गर्न हुने र गर्ननहुने कार्यहरू तालिकामा प्रस्तुत गर्नुहोस् । 

Answer 👉 : प्रयोगशालामा काम गर्दा गर्न हुने र गर्न नहुने कार्यहरु तालिकामा यसप्रकार छन् । 

 

गर्न हुने कार्य 

 

- प्रयोग कार्यहरुको योजना तथा निर्धारण गर्नुपर्छ I 

- प्रयोग गर्दा उत्पन्न हुने थुप्रै परिणामहरुको नोट गर्नुपर्छ |

- गरेको सामग्रीहरु अलग गरेर सुरक्षित राख्नुपर्छ । 

- प्रयोगका लागि आवश्यक सामग्रीहरुको तयारी गर्नुपर्छ I

 

गर्न नहुने कार्य 

 

- प्रयोगशालामा काम गर्दा रसायनहरु चानु हुँदैन I

- झ्यालढोका बन्द राख्नुहुँदैन ।

- आफूले थाहानपाएका रसायनहरु छुनु हुँदैन ।

- चस्मा र पञ्जाको प्रयोग गर्न बिर्सिनु हुँदैन । 

 

च) अनुसन्धान गर्दा के कुरामा ध्यान दिनुपर्छ ?

 

Answer 👉 ः अनुसन्धान गर्दा निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छ | 

 

१. अनुसन्धान गर्दा चरणअन्तर्गत रहेर कार्य गर्नुपर्छ ।

 

२. अनुसन्धान गर्दा विभिन्न उद्देश्यमा केन्द्रीत रहेर मात्र गर्नुपर्छ ।

 

३. अनुसन्धानमा समय निकै महत्वपूर्ण हुन्छ त्यसैले कुन बिषयमा कति समय लाग्छ कति समयमा समाप्त हुन्छ सबै कुराको ध्यान गर्नुपर्छ ।

 

 

छ) कस्तो अवस्थामा सर्वेक्षण गरिन्छ ?

 

Answer 👉 ः अनुसन्धान सकिएपछि कुनै विषयवस्तु वा समस्यासँग सम्बन्धित क्षेत्रमा प्रत्यक्ष गएर तथ्याङ्कहरु संकलन गरी निष्कर्षमा पुग्ने अवस्थामा सर्वेक्षण गरिन्छ । 

 

 

ज) एलिनालाई हरिया बिरुवालाई सूर्यको प्रकाशको आवश्यकता सम्बन्धि अध्ययन गर्न मन लागेछ उनलाई सो अध्ययन कसरी गर्ने भन्नेबारे स्पष्ट विधिसहितको सुझाव दिनुहोस् I(

 

Answer 👉 ः एलिनालाई हरिया बिरुवाबाट सूर्यको प्रकाशको आवश्यकता सम्बन्धी अध्ययन गर्न मन लागेछ उनलाई सो अध्ययन कसरी गर्ने भन्नेबारे स्पष्ट विधिसहितको सुझाव यसप्रकार छ I

 

1. एलिनालाई सबैभन्दा पहिला हरिया बिरुवालाई सूर्यको प्रकाश आवश्यकतासम्बन्धी अवलोकन, जिज्ञासा र खोजको लागि प्रश्न गर्नुपर्छ ।

 

2. एलिनाले हरिया बिरुवालाई सूर्यको प्रकाश आवश्यकता सम्बन्धी परिकल्पना निर्माण गर्नुपर्छ ।

 

3. एलिनाले हरिया बिरुवालाई सूर्यको प्रकाश आवश्यकता सम्बन्धी प्रयोगबाट परीक्षण गर्नुपर्छ ।

 

4. एलिनाले हरिया बिरुवालाई सूर्यको प्रकाश आवश्यकता सम्बन्धी प्रयोगबाट परीक्षण गरिसकेपछि परिमाण र निष्कर्ष निकाल्नुपर्छ ।

 

5. त्यसपछि निष्कर्ष मिले नमिलेको भने थाहा पाउन परिकल्पना परीक्षण गर्नुपर्छ ।

 

6. र अन्तिममा प्रतिवेदन तयार गर्नुपर्छ ।

 

1. Scientific learning

(Scientific Learning)

 

 

1. Choose the correct option for the given question:

 

a) What is the process of carefully experiencing an object, event or process through the senses?

 

(a) Examination

(e) Inquiries

(b) hypothesis

(e) Observation

  Answer 👉 (E) Observation

 

b) Which of the following study methods is suitable if one has to study which of the farmers of a region use more chemical or organic fertilizers?

(a) observation

(b) test

(e) Research

(e) Survey

  Answer 👉 (a) Test

 

(c) Which of the following would you stop your friend from doing while going to the laboratory?

 

(a) Attempting to forage or sniff laboratory chemicals

(b) If you go to the laboratory wearing a coat

(e) If water is heated in a beaker

(e) If a holder is used while heating the test tube

   Answer 👉 (A) If trying to smell or smell laboratory chemicals

 

(d) What should be done during the chemical reaction of the fumes?

 

(a) It should be done by placing it on the hand.

(b) It should be placed on the table.

(e) It should be kept in sand.

(e) It should be carried in the hood.

  Answer 👉 (e) It should be kept in sand.

 

(e) What is done first in scientific study? (What is done first in scientific study?)

 

(A) Research

(b) Observation

(e) Test

(e) Experiment

  Answer 👉 (A) Observation (Observation)

 

2. Distinguish the difference:

 

a) Observation and test

b) Research and survey

 

 

a) Observation and test

 

Observation

 

The process of carefully experiencing an object, event or process using the senses is called observation

Observation is the first step in the scientific learning process. For example: observation of fungi etc.

 

 

Test

 

A certain scientific process to check whether our hypothesis is correct or not is called a test.

Testing is the third step in the scientific learning process. Eg: Tests of acids, bases and salts etc. I

 

b) Research and survey

 

Research

 

Research is an in-depth study to find an answer to a question or inquiry.

 

The first step in conducting research is determining the objective.

 

survey

 

A survey is the act of going directly to an area related to a topic or problem, collecting data and reaching a conclusion.

 

The first step in conducting a survey is to select the objective.

 

 

3. Write the reason:

 

a) Care should be taken while doing experimental work.

Answer 👉 Step should be taken while doing experimental work as these activities can affect our safety and the safety of people around you. Scientific equipment, chemicals and other dangerous elements are used in these works. If we do not use these properly, our lives can also be lost, so we must be careful while doing experimental work.

 

 

b) After experimenting and surveying, a report is prepared.

 

Answer 👉 Experiments and surveys help to study various topics and collect new information about them. This information collection helps to provide new information to all authorities and private organizations such as government, academic institutions, manufacturing and service provider organizations, societies and organizations. Therefore, a report is prepared after the survey is done

 

 

c) Observation is the first step for learning.

 

Answer: Observation is the first step for learning because it gives us a general overview of the subject to be studied. It helps us to understand the essence, main points and context of the subject. Therefore, before we fully understand the study we are about to study, we can understand it by observing its important points. So observation is the first stage of learning.

 

 

4. Write the answer to the following question:

 

a) What is observation?

 

Answer 👉: The process of carefully experiencing an object, event or process using the senses is called observation.

 

 

b) What is the importance of observation in scientific work?

 

Answer 👉 : Observation in scientific work is very important to progress in scientific research. This will enable all scientific researches to connect them with new knowledge and fluidity of science. Observation reaffirms scientific research methods and techniques, directs and conducts new studies, and teaches new scientists about ideal scientific research. Therefore, observation is of great importance in scientific work.

 

 

c) What is done in scientific work when the information obtained from observation is not available?

Answer 👉 : When information cannot be found by observation, now we can use various sources like Google search, other scientists or researchers, libraries etc. We can also provide information related to other science fields. which may be related to that subject I

 

 

d) What are the things to pay attention to while testing?

Answer 👉: Following are the things that should be taken into consideration while testing.

 

The test should be done only in the presence of the teacher.

Gloves and glasses should be worn during the test.

In case of any accident, the teacher should be informed.

The window and door should be opened during the test.

Chemical taste during testing Don't be.

 

e) Present the dos and don'ts while working in the laboratory in the table.

Answer 👉: The work to be done and not to be done while working in the laboratory is as follows in the table.

 

action to be taken

 

- Planning and determination of experimental tasks

- Many results should be noted when using it

- Materials should be separated and kept safe.

- Prepare the necessary materials for use I

 

Do not do

 

- Chemicals should not be used while working in the laboratory

- The window should not be closed.

- Do not touch chemicals that you know.

- Do not forget to use glasses and gloves.

 

f) What should be considered while researching? (What should be considered while researching?)

 

Answer 👉 : The following points should be taken into account while researching

 

1. While researching, work should be done in stages.

 

2. Research should be done by focusing on different objectives.

 

3. Time is very important in research, so you have to pay attention to how much time it will take and how much time it will finish.

 

 

g) Under what circumstances is the survey conducted?

 

Answer 👉: After the research is completed, a survey is conducted in the case of going directly to the area related to a topic or problem, collecting data and reaching a conclusion.

 

 

h) Alina wants to study about the need of sunlight for green plants. Give him suggestions on how to do the study with a clear method. method.)

 

Answer 👉: Elina wants to study about the need of sunlight from green plants. Here is a suggestion with a clear method on how to do that study.

 

1. Elina should first be questioned for observation, curiosity and discovery about the sunlight requirements of green plants.

 

2. Alina should formulate a hypothesis about the sunlight requirements of green plants.

 

3. Elina should test the green plants with an experiment on their sunlight requirements.

 

4. Elina should measure and draw conclusions after experimenting with sunlight requirements of green plants.

 

5. Then the hypothesis should be tested to find out if the conclusion is inconsistent.

 

6. And finally a report should be prepared.